Het nieuwe wetboek van vennootschappen en verenigingen - Boek 18 - Het europees economisch samenwerkingsverband (eesv)

Geschreven door Mr Emilie Essers, Advocatenkantoor MonardLaw, https://www.monardlaw.be/
Foto: Honou

Deze bijdrage gaat dieper in op het Europees economisch samenwerkingsverband (hierna  “EESV”), niet te verwarren met het economisch samenwerkingsverband (hierna “ESV”).

Het economisch samenwerkingsverband heeft namelijk de invoering van het WVV niet overleefd. De wetgever heeft beslist de ESV af te schaffen wegens te weinig verschil met de VOF. Sinds 1 mei 2019 kunnen geen nieuwe ESV’s worden opgericht. De bestaande ESV’s moeten zich ten laatste op 1 januari 2024 omvormen naar een andere vennootschapsvorm. De ESV’s die op 1 januari 2024 niet aan deze verplichting voldaan hebben, zullen van rechtswege tot een VOF worden omgevormd.

De afschaffing van de ESV heeft evenwel geen implicaties voor de EESV. De regels van toepassing op de EESV zijn terug te vinden in Verordening (EEG) nr. 2137/85 van de Raad van 25 juli 1985 tot instelling van Europese economische samenwerkingsverbanden (EESV), Boek 2 titel 4 en Boek 18 van het WVV.

In deze nieuwsbrief wordt kort de bestaande regelgeving in herinnering gebracht inzake de EESV.

Volg het on demand seminarie Up-to-date - Fiscaliteit, boekhouding en vennootschap (SEPTEMBER 2019) met Roel VAN HEMELEN

Waarom een EESV oprichten?

De leden van de EESV beogen via het samenbrengen van middelen, activiteiten en vakkennis tot betere resultaten te komen dan wanneer zij afzonderlijk handelen. De EESV heeft dan ook een ondersteunende rol.

De EESV mag bijgevolg geen bestuursmacht of zeggenschap uitoefenen over de werkzaamheden van de leden of van een andere onderneming. De EESV mag ook geen aandelen of deelnemingsrechten bezitten in een onderneming die lid is van de EESV. Aandelen of deelnemingsrechten bezitten in een onderneming die geen lid is van de EESV, is enkel toegestaan wanneer dit noodzakelijk is en voor rekening van de leden geschiedt. Het is daarnaast aan een EESV verboden om lid te zijn van een andere EESV of om meer dan 500 werknemers te hebben.

Doordat de EESV een  ondersteunende rol heeft, wordt de winst die uit de werkzaamheid van het samenwerkingsverband ontstaat niet beschouwd als winst van de EESV, maar als winst van de leden.

Wie kan een EESV oprichten?

Een EESV wordt opgericht bij overeenkomst en moet minstens bestaan uit:

  1. twee vennootschappen of publiek- of privaatrechtelijke rechtspersonen, met uitzondering van VZW’s, die hun hoofdkantoor in verschillende lidstaten hebben, of
  2. twee natuurlijke personen die een industriële, commerciële ambachtelijke of agrarische werkzaamheid of een vrij beroep uitoefenen en dit in verschillende lidstaten, of
  3. een vennootschap of rechtspersoon die in een lidstaat zijn hoofdkantoor heeft en een natuurlijke persoon die in een andere lidstaat zijn voornaamste werkzaamheid uitoefent.

Hoewel de economische werkzaamheid van de EESV moet samenhangen met de economische werkzaamheid van haar leden, is de EESV geen vennootschap. De EESV mag dus niet in de plaats treden van de economische werkzaamheid van haar leden.

► Ander interessant artikel Overheidsbestuurders kunnen vanaf 1 januari 2020 niet langer zetelen middels (management)vennootschap

De zetel van de EESV moet gevestigd zijn in de Europese Unie op de plaats waar het hoofdkantoor van de EESV of van één van haar leden gevestigd is (of wanneer het lid een natuurlijke persoon betreft, de plaats waar deze zijn voornaamste werkzaamheid heeft). Indien de zetel in België gelegen is, moet de EESV in het rechtspersonenregister worden ingeschreven. De oprichting van een EESV moet eveneens in het Belgisch Staatblad en in het Publicatieblad van de Europese Unie worden bekendgemaakt.

Opvallend aan de EESV is de ruime mate van contractsvrijheid voor de leden met betrekking tot de oprichtingsovereenkomst. Zo is er geen kapitaalvereiste bij de oprichting en staat het de leden aldus vrij om zelf te bepalen hoe zij de EESV financieren. Dit leidt evenwel tot verregaande gevolgen voor de aansprakelijkheid van de leden en anderzijds kan de EESV geen openbaar beroep doen op de kapitaalmarkt.

Toetreding

De toetreding tot de EESV moet unaniem door de leden worden goedgekeurd. Verder voorziet de Verordening in zo ruim mogelijke toetredingsmogelijkheden. Het staat de lidstaten evenwel vrij om op nationaal niveau strengere voorwaarden op te leggen. Zo kunnen nationale openbare kredietinstellingen overeenkomstig art. 18:3 WVV geen lid worden van een EESV dan met toestemming van de toezichthoudende ministers.

Organen

Een EESV bestaat steeds uit minstens twee organen, zijnde de gezamenlijk handelende leden en de bestuurder(s). De leden kunnen daarnaast beslissen om nog andere organen op te richten.

Tijdens de vergadering van de gezamenlijk handelende leden heeft elk lid in principe één stem. De oprichtingsovereenkomst kan op dit principe uitzonderingen voorzien, maar geen enkel lid mag de meerderheid van de stemmen bezitten.

Het bestuur van de EESV wordt waargenomen door één of meerdere door de leden verkozen bestuurders. Rechtspersonen komen niet in aanmerking om bestuurder van een EESV te worden.  

Enkel de bestuurders vertegenwoordigen de EESV tegenover derden, ook wanneer een bestuurder alleen handelt. Zelfs wanneer er meerdere bestuurders zijn of indien de bevoegdheden van een bestuurder beperkt worden, kan deze bestuurder de EESV vertegenwoordigen, aangezien deze beperkingen niet tegenwerpelijk zijn aan derden. Enkel door in de oprichtingsakte te bepalen dat de EESV slechts rechtsgeldig kan worden verbonden door ten minste twee gezamenlijk handelende bestuurders én mits publicatie van deze beslissing in het Belgisch Staatsblad, zal deze beperking aan derden tegenwerpelijk zijn.

► Lees ook Wanneer zijn maten verplicht zich in te schrijven in de KBO?

Aansprakelijkheid van de leden

Hierboven werd reeds toegelicht dat bij de oprichting van een EESV een grote mate van contractsvrijheid geldt en dat er bovendien geen kapitaalvereiste is. De keerzijde hiervan is dat de leden een zeer verregaande verantwoordelijkheid dragen met betrekking tot de schulden van de EESV.

Zo zijn de leden onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de EESV, ongeacht de aard daarvan. Nieuwe leden zijn zelfs aansprakelijk voor de schulden die ontstonden vóór hun toetreding tot de EESV. Hieraan kan enkel verholpen worden door in het toetredingsbesluit een bepaling op te nemen waarbij het nieuwe lid wordt vrijgesteld van betaling van de schulden die voor zijn toetreding ontstonden. Dit besluit zal enkel tegenwerpelijk zijn aan derden na publicatie in het Belgisch Staatsblad.

De schuldeisers kunnen bovendien de leden reeds aanspreken tot betaling wanneer zij de EESV hebben aangesproken en de EESV de betaling niet binnen een toereikende termijn heeft verricht.

Ook nadat een lid geen deel meer uitmaakt van de EESV zal hij aansprakelijk blijven van de schulden die voortvloeien uit de werkzaamheid van de EESV vóór de beëindiging van zijn lidmaatschap.

Fiscaal

De EESV bezit geen rechtspersoonlijkheid en wordt niet onderworpen aan de inkomstenbelastingen.

Aangezien de winst integraal wordt uitgekeerd aan de leden, zullen de leden belast worden overeenkomstig het stelsel dat op ieder lid individueel van toepassing is. Deze winst wordt geacht betaald of toegekend te zijn op de datum van afsluiting van het boekjaar waar deze winst betrekking heeft. Het aandeel in de niet uitgekeerde winst wordt voor elk lid vastgesteld overeenkomstig de bepalingen van de oprichtingsovereenkomst of, bij gebreke daaraan, volgens het hoofdelijk aandeel.