Hergebruik overheidsinformatie - Vlaamse decreten aangepast nav PSI-richtelijn

Geschreven door Mark Ginkel
Foto: r2hox

De PSI-richtlijn van 26 juni 2013 maakt dat de decreten van 27 april 2007 betreffende het hergebruik van overheidsinformatie en van 18 juli 2008 betreffende het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer aangepast dienen te worden. De bedoeling is via een proactieve invulling van het hergebruik, het hergebruik van overheidsinformatie te stimuleren. Zo wordt o.a. de uitsluitingsbepaling met betrekking tot intellectuele eigendomsrechten ingeperkt.

De Europese richtlijn inzake hergebruik van overheidsinformatie (‘PSI-richtlijn’, PSI: public sector information) werd aangenomen in 2003 en had als doel het stimuleren van de Europese informatiemarkt door het harmoniseren van de regels waaronder overheidsinformatie beschikbaar werd gemaakt voor hergebruik en het garanderen van een ‘eerlijk speelveld’ op de informatiemarkt. Na evaluatie van de richtlijn door de Europese Commissie bleek echter dat er nog steeds aanzienlijke barrières blijven bestaan om hergebruik van overheidsinformatie op grote schaal ingang te doen vinden.

Om deze barrières zoals hoge vergoedingen, oneerlijke concurrentie in de markt, restrictieve licentievoorwaarden, gebrek aan transparantie, praktische belemmeringen bij het vinden van overheidsinformatie, beperkt gebruik van machinaal leesbare formaten en onvoldoende bewustzijn bij de overheden met betrekking tot de problemen en de opportuniteiten van het hergebruik van overheidsinformatie weg te werken en de richtlijn beter te laten aansluiten bij de groeiende Open Databeweging in Europa, heeft de Commissie een aantal wijzigingen doorgevoerd aan de hand van een herziene PSI-richtlijn. De belangrijkste wijzigingen betreffen de invoering van een recht op hergebruik van algemeen toegankelijke bestuursdocumenten, de toevoeging van culturele instellingen aan het toepassingsgebied en een vergoedingsbeleid met marginale kosten als uitgangspunt. De herziene PSIrichtlijn dient te worden omgezet in nationale wetgeving; dit gebeurt aan de hand van een wijziging van het decreet van 27 april 2007 betreffende het hergebruik van overheidsinformatie.

In de beleidsnota Bestuurszaken 2014-2019 (Parl.St. Vl.Parl. 2014-15, nr. 139/1) wordt de omzetting van de Europese richtlijn inzake hergebruik van overheidsinformatie aangekondigd. Het wettelijk kader dat bij de omzetting gecreëerd wordt, zal het Vlaamse opendatabeleid verder ondersteunen. Met de lokale besturen wordt samengewerkt, zodat ook zij het Vlaamse opendataportaal kunnen gebruiken om hun gegevens te ontsluiten. Bovendien wordt in de beleidsnota een decretaal initiatief aangekondigd dat er voor moet zorgen dat overheidsinformatie die voor hergebruik in aanmerking komt, eenvoudig en kosteloos kan worden uitgewisseld tussen overheden in Vlaanderen.

De (herziene) PSI-richtlijn van 26 juni 2013 wijzigt de richtlijn van 2003 op volgende punten:

  • verplichting tot het voor hergebruik toegankelijk maken van alle documenten, tenzij de toegang wordt beperkt uit hoofde van nationale regels of behoudens andere uitzonderingen in de richtlijn bepaald;
  • de vergoeding voor hergebruik wordt in regel beperkt tot de marginale kosten voor vermenigvuldiging, verstrekking en verspreiding. Uitzonderingen zijn mogelijk in een beperkt aantal gevallen, waarbij hogere vergoedingen al dan niet getoetst worden aan vooraf bepaalde criteria;
  • uitbreiding van het toepassingsgebied met bibliotheken (met inbegrip van universiteitsbibliotheken, lees: bibliotheken van instellingen voor hoger onderwijs, zie verder), musea en archieven. Zij volgen echter een afwijkend regime: geen verplichting, hogere vergoeding dan marginale kosten is toegelaten, exclusiviteitsovereenkomsten in het kader van digitaliseringsprojecten zijn toegelaten;
  • transparantieverplichtingen voor de lidstaten, onder andere met betrekking tot de praktijk op het vlak van rechtsmiddelen en de vergoedingen voor hergebruik;
  • lidstaten stellen praktische regelingen vast die het zoeken naar voor hergebruik beschikbare documenten vereenvoudigen, zoals het inrichten van overzichtslijsten of portaalsites;
  • aanmoediging van de lidstaten tot het gebruik, waar mogelijk en passend, van open en machinaal leesbare formaten;
  • aanmoediging van de lidstaten tot het gebruik van standaardlicenties.

In vele gevallen is gekozen voor een aanpassing van het decreet van 27 april 2007 strikt volgens de gewijzigde bepalingen van de richtlijn.

Aanpassingen van het decreet van 27 april 2007 die verder gaan dan wat Europa oplegt, zijn voor principieel akkoord voorgelegd aan het coördinatiecomité Vlaamse Dienstenintegrator (VDI) van 25 september 2014. Dit akkoord geldt als uitgangspunt voor de verdere toelichting van de belangrijkste beleidsopties bij de opmaak van dit ontwerp van decreet:

  • om de gangbare praktijk inzake hergebruik van overheidsinformatie in Vlaanderen beter te laten aansluiten bij het opendatabeleid van de Vlaamse Regering en om invulling te geven aan de ambitie ter zake opgenomen in het Vlaams regeerakkoord 2014-2019 (Parl.St. Vl.Parl. 2014, nr. 31/1) wordt in het ontwerp van decreet een proactieve invulling gegeven aan hergebruik;
  • de uitsluitingsbepaling met betrekking tot intellectuele eigendomsrechten in het decreet van 27 april 2007 is kennelijk breder dan nodig, en een accuratere omschrijving is nuttig om Vlaamse instanties aan te zetten tot een meer proactief hergebruikbeleid;
  • gegevensuitwisseling tussen instanties valt uitdrukkelijk niet onder de definitie voor ‘hergebruik’ zoals opgenomen in de PSI-richtlijn en het decreet. Anderzijds willen we vermijden dat bestuursdocumenten die voor hergebruik door derden in aanmerking komen niet gedeeld worden tussen instanties onderling. De aanpassing van het decreet naar aanleiding van de omzetting van de PSI-richtlijn biedt de mogelijkheid om het principe van eenvoudige en kosteloze gegevensuitwisseling tussen instanties eveneens decretaal te verankeren en dit op relatief korte termijn.

Tot slot wordt er voor gekozen om het beroep tegen bepaalde beslissingen van instanties aangaande hergebruik te laten indienen bij de bestaande afdeling hergebruik van de beroepsinstantie betreffende openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie. Dit omwille van de grote raakvlakken tussen openbaarheid van bestuur en hergebruik (in het bijzonder met betrekking tot de uitsluitingsregel artikel 2, tweede lid, 3°). Ook inzake de transparantie voor de burger is het aangewezen de beroepen te groeperen bij één entiteit.

Voor de concordantietabellen bij omzetting van de richtlijn en een uitgebreide toelichting bij de artikelen wordt verwezen naar de respectieve hoofdstukken in het voorontwerp van decreet.

Lees de volledige tekst van het ontwerp van decreet tot wijziging van het decreet van 27 april 2007 betreffende het hergebruik van overheidsinformatie en het decreet van 18 juli 2008 betreffende het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer