Schenking van onroerende goederen Vlaams Gewest: verlaagde tarieven en uitzonderingen

Geschreven door Lexalert

In navolging van de verlaging van de schenkbelasting op onroerende goederen voorziet het ontwerp van Programmadecreet in een verlaging van de schenkbelasting op roerende goederen. Hierbij wordt gewerkt met een progressief tarief. Er worden bijzondere regimes voorzien voor energiebesparende werken en verhuring op meer dan 9 jaar.

Met ingang van 1 januari 2004 werd in het Vlaamse Gewest het tarief van de registratierechten op schenkingen van roerende goederen aanzienlijk verlaagd. De progressieve en fors oplopende tarieven (tot 80% voor schenkingen tussen niet-verwante personen) werden vervangen door vlakke tarieven van 3% voor schenkingen in rechte lijn, tussen echtgenoten en tussen samenwonenden, en 7% voor schenkingen tussen alle andere personen.

Het aantal schenkingen van roerende goederen, onderworpen aan deze verlaagde tarieven, is sedertdien fors toegenomen. De tariefverlaging heeft dus een gunstig effect zowel voor de Vlaamse overheid die de belastingontvangsten exponentieel heeft zien toenemen, als voor de belastingplichtige die roerende kapitalen aan een redelijk tarief kan overdragen aan een volgende generatie.

Voor de onroerende goederen bleven de vroegere progressieve tarieven onverminderd behouden. Enkel voor bouwgronden gelden sedert 1 januari 2003 afwijkende, lagere tarieven. Maar voor schenkingen van andere onroerende goederen lopen de tarieven op van 3% tot 30% in rechte lijn, tussen echtgenoten en tussen samenwonenden. Voor verdere verwanten en niet-verwanten lopen die tarieven op tot maximaal 80%.

Dit heeft tot gevolg dat overdrachten tussen generaties van onroerende goederen onder kosteloze titel nauwelijks voorkomen.

De ongelijke behandeling van roerend en onroerend goed in de schenkbelasting is opvallend. De tarieven van de schenkbelasting voor onroerende goederen zijn dringend aan actualisatie toe.

Het ontwerp van Programmadecreet geeft uitvoering aan het Vlaamse regeerakkoord 2014-2019   (“Vertrouwen, verbinden, vooruitgaan”), dat een aanpassing van de schenkbelasting voor onroerende goederen in het vooruitzicht stelt.

Dit ontwerp voorziet in een vereenvoudiging en vergroening, onder meer door het verminderen van het aantal schijven, het verlagen van de tarieven en de koppeling aan voorwaarden die de energetische renovatie en de private huurmarkt stimuleren. Tegelijkertijd maakt de regering een stappenplan om ontwijkingsmechanismen aan te pakken.

Met dit ontwerp voert de Vlaamse Regering een flankerende maatregel in die een bijkomende stimulans kan vormen op weg naar een energievriendelijke renovatie van het woningenbestand in Vlaanderen. Met het verschil in rechten tussen het gewone tarief en het verlaagde tarief kan een deel van de renovatiekost gerecupereerd worden.

Om het aanbod op de private huurmarkt te versterken met kwaliteitsvolle woningen,  kunnen  begiftigden  die  een  conformiteitsattest  voorleggen  van dezelfde bijkomende vermindering genieten, mits zij bereid zijn een huurcontract met een minimumduur van negen jaar af te sluiten.

Invoering abattement

In de erfbelasting is vandaag een abattement voorzien wanneer de erfopvolger een gehandicapt persoon of een gehandicapt kind is. Bij een verkrijging in de rechte lijn is deze vrijstelling van de belastbare grondslag gelijk aan een bedrag van 3.000 euro, vermenigvuldigd met een cijfer dat afhangt van de leeftijd van de erfopvolger. Bij een verkrijging buiten de rechte lijn bedraagt deze vrijstelling 1.000 euro, vermenigvuldigd met hetzelfde cijfer dat varieert volgens de leeftijd van de gehandicapte erfopvolger.

Het is de bedoeling van de Vlaamse Regering om dit abattement nu ook te voorzien in de schenkbelasting.

Gelet op de lagere en vlakke tarieven die nu gelden voor schenkingen van roerende goederen en voor schenkingen in voordeel van onder meer private stichtingen (die vaak worden opgericht om in het levensonderhoud van gehandicapte kinderen te voorzien), wordt het voordeel van dit nieuwe abattement enkel toegekend in geval van onroerende schenkingen.

Nieuwe tarieven

Momenteel komen schenkingen van onroerende goederen relatief weinig voor. De hoogte van de progressieve tarieven speelt daarbij zeker een rol. Door de lagere tarieven in de erfbelasting en de opsplitsing bij de berekening van roerend en onroerend vermogen in rechte lijn en tussen echtgenoten en samenwonenden, is het dikwijls ook voordeliger om niet vooraf te schenken maar om de goederen te laten belasten in de erfbelasting. Dat een substantiële verlaging van de fiscale tarieven kan leiden tot een multiplicator-effect werd reeds eerder bewezen bij de schenking van roerende goederen.

Door het aanbieden van de mogelijkheid om onroerende goederen voortaan te schenken tegen een fiscaal gunstig, doch maatschappelijk verantwoord tarief, zal de burger op objectieve wijze keuzes kunnen maken tussen de verschillende instrumenten zodat ze beter afgestemd worden op zijn of haar familiale situatie.

Rekening houdende met al deze uitgangspunten wordt het tarief voor de schenkbelasting voor de schenkingen van onroerende goederen als volgt gewijzigd:

Voor alle schenkingen inzake onroerende goederen in rechte lijn en tussen partners geldt:

  • een tarief van 3% op de eerste schijf van 150.000 €
  • een tarief van 9% op de schijf tussen 150.000 € en 250.000 €
  • een tarief van 18% op de schijf tussen 250.000 € en 450.000 €
  • een tarief van 27% op de schijf boven de 450.000 €

Voor  schenkingen inzake  onroerende goederen tussen  alle  andere  personen geldt:

  • een tarief van 10% op de eerste schijf van 150.000 €
  • een tarief van 20% op de schijf tussen 150.000 € en 250.000 €
  • een tarief van 30% op de schijf tussen 250.000 € en 450.000 €
  • een tarief van 40% op de schijf boven de 450.000 €

Het  bijzonder  verlaagd  tarief  voor  schenkingen  van  bouwgronden  (artikel 2.8.4.2.1), met de daaraan verbonden voorwaarden, blijft ongewijzigd bestaan tot de voorziene einddatum. Het staat de schenker en de begiftigde vrij te opteren hetzij voor het bijzonder verlaagd tarief voor schenkingen van bouwgronden met de daaraan verbonden voorwaarden, hetzij voor deze nieuwe tarieven die gelden voor schenkingen van onroerende goederen in het algemeen, zonder specifieke bijkomende verplichtingen.

Energiebesparende werken

Er wordt een nieuw specifiek verlaagd tarief ingevoerd voor schenkingen van onroerende goederen (woningen en andere gebouwen), wanneer de begiftigde bereid is om aan het goed energiebesparende werken uit te voeren. Het gaat onder meer om plaatsing van dak- of zoldervloerisolatie, spouwmuurisolatie.

Voor alle schenkingen inzake onroerende goederen onder het regime “energiebesparende werken” in rechte lijn en tussen partners geldt:

  • een tarief van 3% op de eerste schijf van 150.000 €
  • een tarief van 6% op de schijf tussen 150.000 € en 250.000 €
  • een tarief van 12% op de schijf tussen 250.000 € en 450.000 €
  • een tarief van 18% op de schijf boven de 450.000 €

Voor  schenkingen inzake  onroerende goederen onder het regime “energiebesparende werken” tussen  alle  andere  personen geldt:

  • een tarief van 9% op de eerste schijf van 150.000 €
  • een tarief van 17% op de schijf tussen 150.000 € en 250.000 €
  • een tarief van 24% op de schijf tussen 250.000 € en 450.000 €
  • een tarief van 31% op de schijf boven de 450.000 €

Bij de registratie van de akte zal het gewone tarief van de schenkbelasting worden geheven. Wanneer de begiftigde door middel van facturen voor een minimumbedrag van 10.000 euro, exclusief BTW, kan aantonen dat er energiebesparende werken werden uitgevoerd, kan op een later tijdstip het verschil tussen het eerder geheven gewone tarief en het verlaagde tarief worden terugbetaald. De werken moeten wel uitgevoerd zijn door een aannemer, die bovendien attesteert dat de uitgevoerde werken beantwoorden aan de omschrijvingen in het Energiebesluit, en dit binnen een termijn van vijf jaar te rekenen vanaf de datum van de akte van schenking. Voor de aard van de werken die aanleiding geven tot de teruggave wordt verwezen naar het Energiebesluit van 19 november 2010. Deze verwijzing heeft enkel en alleen betrekking op de omschrijving van de werken, en staat los van de andere in dat besluit beschreven voorwaarden tot het bekomen van een premie. Zo is de datum van de aansluiting van het gebouw of de woning aan het elektriciteitsdistributienet niet relevant voor het bekomen van de teruggave van de schenkbelasting op basis van de uitgevoerde werken.

Verhuring voor een periode van 9 jaar

Eenzelfde verlaagd tarief is voorzien wanneer de begiftigde bereid is om het geschonken goed na de datum van de schenking te verhuren voor een periode van minimum negen jaar. Aangezien het de bedoeling is om langs deze weg de private huurmarkt te versterken met enkel kwaliteitsvolle woningen dient tevens het conformiteitsattest, beschreven in de Vlaamse Wooncode, te worden voorgelegd.

De huurovereenkomst dient niet noodzakelijk te zijn ondertekend door de begiftigde. Wanneer de schenker zich het vruchtgebruik heeft voorbehouden voldoet een huurovereenkomst afgesloten door de schenker eveneens aan de voorwaarden gesteld voor de teruggave.

De bestaande vermindering voor een begiftigde met kinderlast in geval van een schenking van onroerende goederen, blijft behouden ook wanneer de begiftigde een teruggave vraagt van de schenkbelasting op basis van de tarieven opgenomen in het nieuwe artikel 2.8.4.3.1.

Het is uiteraard niet de bedoeling dat de voorwaarde van verhuring voor een periode van 9 jaar een louter formele verplichting blijft in de vorm van het voorleggen  van  een  huurcontract.  Een  effectieve  verhuring  gedurende  een periode van 9 jaar is vereist om het voordeel van de teruggave te blijven behouden. Wanneer de huurovereenkomst van negen jaar voortijdig wordt beëindigd dient dit te worden gemeld aan de Vlaamse Belastingdienst, de begiftigde beschikt dan over een periode van zes maanden om een nieuwe huurovereenkomst af te sluiten waardoor alsnog de vereiste periode van negen jaar kan worden behaald. Een nieuw conformiteitsattest – of het oude indien de geldigheidsduur daarvan nog niet verstreken is- dient dan opnieuw te worden voorgelegd.

Lees de volledige tekst van het Programmadecreet