RPM in België gebombardeerd tot ‘het nieuwe kartel’ voor ondernemingen. Wat is RPM eigenlijk?

Geschreven door Mr. Tine Bogaerts, Monard Law, www.monardlaw.be
Foto: John Pastor  

Wist u dat de Belgische Mededingingsautoriteit haar focus aan het verleggen is?  Wat minder tijd, aandacht en middelen voor het opsporen en bestraffen van kartels,  wat meer tijd voor die andere zwarte duivel genaamd “RPM” (resale price maintenance of verticale prijsbinding)?  De eerste monsterboete werd al uitgedeeld. De Belgische Mededingingsautoriteit legde Algist Bruggeman in maart 2017 een boete op van 5.489.000 euro wegens (o.a.) het hanteren van minimum wederverkoopprijzen.

Atypisch. Dat verticale mededingingsinbreuken worden onderzocht en bestraft is eerder atypisch te noemen want het Belgische mededingingsbeleid, maar ook de EU-policy, heeft traditioneel steeds een gigantische obsessie gehad voor horizontale kartelinbreuken (naast de spraakmakende dominantiedossiers).   De kartelobsessie is inmiddels dus over haar hoogtepunt heen en de Mededingingsautoriteit verruimde in het laatste jaar stevig haar gezichtsveld waarbij haar blik is blijven stil staan op de verticale inbreuken.  Die zijn volgens haar ‘even erg’ en krijgen ook het etiket ‘hardcore inbreuk’ toebedeeld. 

Verticale prijsregels. Bij verticale inbreuken spreken we over de wijze waarop ondernemingen die zich op een verschillend niveau van de distributieketen bevinden, samenwerken.  Eén van de belangrijkste parameters daarvan is de wijze waarop de prijzen worden bepaald. De belangrijkste prijsregels in een notendop :  Mag een fabrikant/leverancier zijn onafhankelijke distributeur vaste prijzen opleggen?  Neen.  Mag een fabrikant/leverancier diezelfde distributeur minimum verkoopprijzen opleggen?  Neen.  Mag een fabrikant/leverancier dan maximum verkoopprijzen hanteren?  Ja.  Mag een fabrikant/leverancier aanbevolen prijzen gebruiken?  Ja, mits hij er niets aan doet om die aanbevolen prijzen ook af te dwingen.

Verticale prijsbinding kan daarnaast ook indirect worden bereikt door het bepalen van de maximumkorting die kan worden toegekend of door middel van bedreigingen, intimidaties, waarschuwingen, sancties, vertragingen of opschortingen van leveringen of beëindigingen van overeenkomsten, wanneer dit verband houdt met de inachtneming van een bepaald prijsniveau.

Dat zijn ze.  Deze prijsregels zijn, in essentie, simpel.  

Volg op 22 maart 2018 van 12 uur tot 14 uur het online seminar Als de bom valt: nietigheid en opschorting van besluiten van rechtspersonen met Stijn DE DIER

Praktijk.  Toch wordt er massaal tegen gezondigd in de praktijk.  Sommige sectoren zijn zich zelfs nog van geen kwaad bewust, terwijl de prijsdwang manifest aanwezig is, en zelfs ingebakken lijkt in de manier en cultuur van zakendoen.

Waarschuwing. Vandaar deze korte waarschuwing.  Want gewoon deze praktijken verderzetten kan u zwaar te staan komen : Verordening 330/2010 (art. 4b) beschouwt het opleggen van een vaste prijs of een minimumprijs als een hardcore beperking, wat in de praktijk betekent dat u nog maar weinig zal kunnen doen om te ontsnappen aan een ‘10% van de omzet’- monsterboete en ook de rechtsgeldigheid van uw contractuele afspraken op de helling komt te staan.  Wetende dat de Belgische Mededingingsautoriteit openlijk uitkomt voor haar hernieuwde strategie (recent nog op een CLS seminarie d.d. 07.12.2017) dat ook verticale inbreuken streng zullen worden opgespoord en bestraft, is een gewaarschuwd onderneming er twee waard.

Enkel in de volgende omstandigheden kan u nog wél met ‘prijsdwang’ wegkomen :

  • Indien de onderneming die u prijzen oplegt, tot dezelfde vennootschapsrechtelijke groep behoort.Nike mag verdelers die eigendom zijn van Nike (d.i. verticale integratie), de verkoopprijs van een sportschoen opleggen.

  • Indien de persoon die u prijzen oplegt, juridisch kan worden gekwalificeerd als een agent.De principaal mag dan als eigenaar van de producten de verkoopprijs bepalen.

  • Bij de lancering van een nieuw product op de markt, dit tijdens een korte introductieperiode

  • Bij een gecoördineerde kortlopende prijsverlagingsactie (2-6 weken) in een franchisesyteem of een soortgelijk distributiestelsel

In alle andere gevallen : Neen.  Echt niet.  Stop daarmee.  Wees bang van prijsdwang.