Hercodificatie - Nieuw Burgerlijk Wetboek - Verbintenissenrecht

Geschreven door Lexalert
Foto: 드림포유  

In 2018 komt er een Nieuw Burgerlijk Wetboek. Dat kondigde minister van Justitie aan. Hieronder meer informatie over de wijzigingen mbt het verbintenissenrecht.

Krachtlijnen van de hervorming

Het verbintenissenrecht neemt in de hervorming een centrale plaats in. Het is immers het sluitstuk voor het gehele vermogensrecht. Aan dit onderdeel wordt voorrang geven omdat de andere onderdelen ervan afhankelijk zijn. De werkzaamheden zijn wat dit onderdeel betreft reeds het verst opgeschoten. Het is perfect mogelijk dit onderdeel in te voeren zonder dat moet worden gewacht op de voltooiing van de andere onderdelen. In dat verband kan gewezen worden op de recente Franse ordonnantie tot wijziging van de Code civil wat het verbintenissen- en het bewijsrecht betreft (Ordonnance n° 2016-131 du 10 février 2016 portant réforme du droit des contrats, du régime général et de la preuve des obligations). Eens het onderdeel Verbintenissenrecht is voltooid, zal meteen een aanvang worden genomen met de modernisering van het deel Bijzondere Overeenkomsten (koop, aanneming…).

Lees ook: Hervorming van het burgerlijk recht: invoeging van een Boek 5 over Verbintenissen

De invoering van het onderdeel verbintenissenrecht zal gepaard gaan met een wettelijke overgangsregeling. Er zal onderzocht worden of er ook nood bestaat aan een aantal wijzigingsbepalingen in andere gedeelten van het wetboek.

Zoals  aangegeven  moet  er  gezocht  worden  naar  een  nieuw  evenwicht  tussen  de wilsautonomie van de contractspartijen en de rol van de rechter als bewaker van de belangen van de zwakke partijen en van de maatschappelijke belangen. Het uitgangspunt dat de partijen zoveel als mogelijk naar eigen inzicht hun onderlinge rechtsverhoudingen moeten kunnen regelen blijft onverkort gehandhaafd. Op sommige vlakken kan die partijautonomie zelfs worden versterkt en de rol van de rechter worden teruggedrongen (bv. bij de beëindiging van de overeenkomst). In andere gevallen zal de rechter juist ruimere armslag krijgen om corrigerend te kunnen optreden (bv. wanneer de overeenkomst ernstig wordt verstoord door onvoorziene omstandigheden of wanneer blijkt dat een contractspartij het slachtoffer is van misbruik van omstandigheden).

Volg het on demand seminarie Verklaringen en waarborgen - Risicobeperking bij M&A-transacties met Bart BELLEN

Concrete voorbeelden

Hierna volgen de belangrijkste voorstellen en denkpistes.

  • Het actualiseren en moderniseren van de huidige structuur door te voorzien in een coherent en leesbaar plan, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen de "bronnen van verbintenissen" enerzijds en anderzijds "het algemeen regime van de verbintenis" dat van toepassing is op elke verbintenis;
  • Het wettelijk regelen van de bronnen van verbintenissen waarvan sommige thans een louter jurisprudentiële grondslag hebben en waarvan bovendien de gevolgen soms onzeker zijn (verrijking zonder oorzaak, eenzijdige wilsuiting);
  • Het codificeren van de rechtspraak met het oog op de rechtszekerheid;
  • De regeling van de overeenkomst tussen meerdere partijen en de gevolgen van samenhangende overeenkomsten;
  • De regeling van de precontractuele fase (onderhandelingen, aanbod, aanvaarding);
  • De totstandkoming van elektronische overeenkomsten;
  • Het bieden van bescherming wanneer de overeenkomst het resultaat is van het misbruik van omstandigheden van de ene partij ten koste van de andere (zgn. gekwalificeerde benadeling);
  • Een nieuwe behandeling van de ‘verboden overeenkomsten’ die thans ligt besloten in abstracte concepten zoals ‘voorwerp’, ‘oorzaak’, openbare orde’, goede zeden’ ‘dwingend recht’;
  • Een modernisering van de leer der nietigheden (o.m. partiële nietigheid, reductie, conversie) waarbij aan de rechter meer ruimte wordt gegeven tot een optimale toepassing van deze sanctie;
  • De problematiek van de verstoring van de uitvoering van de overeenkomst  door onvoorzienbare omstandigheden (zgn. imprevisieleer);
  • De mogelijkheid van een contractspartij om in geval van wanprestatie de overeenkomst eenzijdig te beëindigen door middel van kennisgeving aan de in gebreke blijvende schuldenaar;
  • De mogelijkheid van anticipatieve remedies (zgn. antipatory breach);
  • Het  voorzien  van  meer  op  maat  gesneden  sancties  in  geval  van  wanprestatie,  zoals  de prijsvermindering;
  • Een reflectie over de wenselijkheid van de erkenning van bedingen die een coërcitieve functie hebben ten einde een contractspartij tot nakoming aan te zetten (strafbedingen) in plaats van de huidige schadebedingen die louter een vergoedende functie hebben en de controlebevoegdheid hierop van de rechter (matigingsrecht);
  • Een   herdenken   van   de   gevolgen   van   de   beëindiging   van   overeenkomsten   en   de restitutieverplichtingen die hieruit voortvloeien;
  • Het introduceren van een wettelijke regeling voor de contractoverdracht.