Update wijzigingen gerechtelijk recht - Toegang tot justitie

Geschreven door Lexalert
Foto: Francisco Anzola  

In de beleidsbrief justitie van 24 oktober 2018 werden de recente wijzigingen in het gerechtelijk recht toegelicht. Het betreft de toegang tot justitie en meer bepaald de modernisering van de advocatuur, de tweedelijnsbijstand, de rechtsbijstandsverzekering en de slachtofferhulp.

Modernisering Advocatuur

Op 25 februari 2018 maakten de experten hun rapport over de toekomst van het beroep van advocaat bekend. De voorstellen waarover consensus bestaat in de schoot van de Communautaire Ordes, worden vertaald in een wetsontwerp dat ter goedkeuring aan het Parlement zal worden voorgelegd. Het ontwerp is het resultaat van nauwe samenwerking tussen de experten en de Communautaire Ordes die hun respectievelijke balies vertegenwoordigen.

Een gelijkaardig traject wordt gevolgd voor de andere gereglementeerde juridische beroepen met name de gerechtsdeurwaarders, notarissen en bedrijfsjuristen

Tweedelijnsbijstand

De wet van 6 juli 2016 tot wijziging van het Gerechtelijk wetboek met betrekking tot de juridische bijstand die op 1 september 2016 in werking trad, hervormde de juridische tweedelijnsbijstand grondig.

Deze hervorming ging gepaard met de invoering van het recht op toegang tot een advocaat bij het verhoor in strafzaken (Salduz Bis) en het recht op vertolking en vertaling in strafprocedures, waarmee uitvoering werd verleend aan de betreffende Europese richtlijnen.

Eén jaar werking van de vernieuwde wet met betrekking tot de juridische bijstand leidt tot de vaststelling dat de inkomensdrempels om aanspraak te kunnen maken op volledig kosteloze juridische tweedelijnsbijstand laag blijven.

 

► lees ook: Inkomensgrenzen juridische tweedelijnsbijstand en rechtsbijstand - Bedragen vanaf 1 september 2018

Rechtsbijstandsverzekering

Daarom wordt, in navolging van de beslissing op de bijzondere Ministerraad Veiligheid en Justitie van 14 mei 2017 werk gemaakt van een rechtsbijstandsverzekering die fiscaal in rekening kan worden gebracht. De rechtsbijstandsverzekering kan door een mutualisering van de risico’s een betaalbare oplossing bieden, naar het voorbeeld van de ziekteverzekering.

Deze verzekering, die niet verplicht is, zal het recht op de vrije keuze van een advocaat waarborgen en zal risico’s opnemen die vandaag moeilijk verzekerbaar zijn zoals bouwgeschillen en echtscheiding. De overheid zal de minimumvoorwaarden vastleggen waaraan de rechtsbijstandsverzekering moet voldoen om van een fiscale stimulans te genieten.

Slachtofferhulp

Na de aanslagen van 22 maart 2016 besliste de Ministerraad tot de oprichting van een interfederale taskforce met als opdracht de uitwerking – samen met de deelstaten – van een beter samenwerkingsmodel in slachtofferhulp.

In navolging van de besprekingen in deze taskforce, zal op het niveau van het federaal parket een uniek loket worden opgericht. Slachtoffers van terroristische daden zullen voortaan terechtkunnen bij dit aanspreekpunt voor al hun vragen, of die nu betrekking hebben op het strafrechtelijk onderzoek, op de verkrijging van psychologische of financiële hulp of op de vergoeding van hun schade. Het uniek loket zal enerzijds zorgen voor de aanstelling van een persoonlijke dossierbehandelaar, die het slachtoffer verder wegwijs kan maken in de verschillende stappen die het kan ondernemen, en neemt anderzijds zelf een overkoepelende coördinerende rol op.

Op die manier wordt het slachtoffer van een aanslag de bijkomende last bespaard van het zoeken naar de bevoegde dienst en de faciliteiten waarop hij of zij recht heeft.

Daarnaast werden in de Kamer vier wetsontwerpen ingediend die beogen de situatie van slachtoffers verder te verbeteren.

De Commissie voor financiële hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden en aan de occasionele redders zal aan slachtoffers van een terroristische aanslag voortaan een noodhulp kunnen toekennen tot 125 000 euro, waar de grens vandaag nog op 30 000 euro ligt. Ook worden enkele bijkomende schadeposten voorzien, namelijk voor juridische bijstand en voor verblijfs- en verplaatsingskosten. De aanvraagprocedure wordt sterk verlicht, zodat het slachtoffer sneller een uitspraak kan bekomen. Hiertoe wordt een afzonderlijke afdeling “Terrorisme” opgericht binnen de Commissie, die dossiers steeds met urgentie behandelt en waarin een alleenzetelend voorzitter uitspraak doet.

Ook slachtoffers van zogenaamde “cold cases” – zaken die na meer dan 10 jaar strafrechtelijk onderzoek nog niet hebben geleid tot de identificatie van de daders en hun motieven, zoals bijvoorbeeld het dossier rond de Bende van Nijvel – hebben recht op een correcte bejegening. Daarom zullen zij in de toekomst aanspraak kunnen maken op een tegemoetkoming wegens uitzonderlijke schade.

Lees de volledige tekst van de beleidsbrief van 24 oktober 2018