Nieuwe BTW-regels vouchers vanaf 1 januari 2019

Geschreven door Lexalert
Foto: Mike Lawrence  

De FOD financiën publiceerde op 7 december 2018 een FAQ over de nieuwe regels inzake de btw-behandeling van vouchers, die vanaf 1 januari 2019 van toepassing zullen zijn.

1. Inleiding

2. Wat is een voucher?

3. Wanneer vindt de uitgifte van een voucher plaats?

4. Wat is een voucher voor enkelvoudig gebruik?

5. Wat is voucher voor meervoudig gebruik?

6. Verandert er iets voor vervoersbewijzen, toegangskaartjes voor bioscopen en musea en dergelijke?

7. Wat verandert er inzake voorafbetaalde telefoonkaarten?

8. Hoe verloopt de btw-heffing bij vouchers voor enkelvoudig gebruik?

8.1. Overdracht voucher in eigen naam

8.2. Distributeur die handelt in naam en voor rekening van een ander

8.3. Feitelijke overhandiging van goederen/feitelijke dienstverrichting tegen inwisseling van de voucher

8.4. Leverancier/dienstverrichter is niet dezelfde persoon als de uitgever in eigen naam van de voucher

9. Hoe verloopt de btw-heffing bij vouchers voor meervoudig gebruik?

10. Hoe wordt de maatstaf van heffing bepaald met betrekking tot een levering van goederen of een dienst die tegen inwisseling van een voucher voor meervoudig gebruik wordt verricht?

11. Moet er een GKS-ticket uitgereikt worden bij de verkoop van een voucher m.b.t. restaurant- en cateringdiensten?

12. Wat is de btw-behandeling van niet-gebruikte vouchers die vervallen?

12.1. Voucher voor enkelvoudig gebruik

12.2. Voucher voor meervoudig gebruik

13. Vanaf wanneer zijn de nieuwe regels inzake vouchers van toepassing?

1. Inleiding

Op 01.07.2016 werd richtlijn 2016/1065 van de Raad van 27.06.2016 gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze richtlijn regelt de btw-behandeling van vouchers. Deze richtlijn moet uiterlijk 31.12.2018 worden omgezet  naar  Belgisch  Recht  en  moet  met  ingang van 01.01.2019 worden toegepast.

Ter voorbereiding van deze wijzigingen licht deze FAQ de nieuwe regels bondig toe.

2. Wat is een voucher?

We spreken van een ꞌvoucherꞌ wanneer voldaan is aan volgende voorwaarden:

  • er  bestaat  de  verplichting  om  de  voucher  te  aanvaarden  als  gehele  of gedeeltelijke tegenprestatie voor goederenleveringen of diensten;
  • op de voucher zelf of in de bijhorende documentatie met inbegrip van de voorwaarden voor het gebruik van de voucher (1) zijn vermeld:
    • de te verrichten goederenleveringen of diensten EN/OF
    • de identiteit van de potentiële verrichters ervan.

Er bestaan geen voorwaarden met betrekking tot fysieke verschijningsvorm van een voucher. Zo kan een voucher bijvoorbeeld:

  • op papier afgedrukt zijn;
  • louter digitaal bestaan;
  • vervat zijn in een armband;
  •  opgeladen worden op een kaart (maaltijdcheques);
  •  …

Kortingsbonnen die de houder slechts het recht geven op een korting bij de aankoop van goederen of diensten (of achteraf), maar die geen recht belichamen op het ontvangen van zulke goederen of diensten, zijn geen vouchers. De huidige btw-regeling  inzake  kortingsbonnen  (zie  onder  meer  circulaire  nr.  8  van

27.08.1997) blijft gewoon van toepassing.

Algemene betaalmiddelen zoals geld, kredietkaarten die worden uitgegeven door warenhuizen, prepaid betaalkaarten (genre Visa, Mastercard, …), enz. zijn evenmin vouchers.

In bijlage is een niet-limitatieve tabel toegevoegd met een aantal voorbeelden.

3. Wanneer vindt de uitgifte van een voucher plaats?

Onder ꞌuitgifteꞌ van een voucher wordt begrepen de eerste overdracht van de voucher.

Voorbeelden:

  • Een belastingplichtige X (uitgever voucher) laat cadeauvouchers drukken en legt deze in  zijn  winkel  voor  verkoop.  Een maand later  koopt  een  klant  een cadeauvoucher. Pas op het moment van die eerste overdracht van de voucher door X aan de klant vindt de uitgifte van die voucher plaats.
  • Een belastingplichtige X (uitgever voucher) laat cadeauvouchers produceren en laat deze verdelen via een tussenpersoon. Op het moment dat de vouchers door X worden overgedragen aan de tussenpersoon vindt de uitgifte van de vouchers plaats (ongeacht of die tussenpersoon al dan niet in eigen naam handelt).
  • Een tussenpersoon creëert in naam en voor rekening van belastingplichtige X een voucher die hij overdraagt aan een consument. Bij die eerste overdracht aan de consument vindt de uitgifte plaats. In dit voorbeeld heeft de tussenpersoon in feite de bon uitgegeven in naam en voor rekening van X.

4. Wat is een voucher voor enkelvoudig gebruik?

Een ꞌvoucher voor enkelvoudig gebruikꞌ (ook wel ꞌsingle-purpose voucherꞌ of ꞌSPVꞌ genoemd) is een ꞌvoucherꞌ waarbij de volgende gegevens bekend zijn op het tijdstip van uitgifte ervan:

  • de plaats van de goederenlevering of dienstverlening waarop de voucher betrekking heeft;
  • het bedrag van de btw die verschuldigd is over die goederen of die diensten (wat betekent dat de maatstaf van heffing en het toepasselijke btw-tarief of desgevallend de toepasselijke vrijstelling bekend zijn).

De btw-behandeling van de levering van goederen of de dienst die tegen inwisseling van de voucher wordt verricht, is dus bekend op het moment van uitgifte of verkoop van de voucher.

Vaak zullen dit vouchers zijn die betrekking hebben op één specifieke prestatie.

Het is echter ook mogelijk dat een voucher voor enkelvoudig gebruik kan worden gebruikt voor meer dan één prestatie. We nemen het voorbeeld van een bon die alleen in België kan worden gebruikt zowel voor de toegang tot de bioscoop als voor een attractiepark (beide handelingen worden  belast  tegen  het  verlaagde  btw-tarief  van  6 %).  Een dergelijke bon blijft een voucher voor enkelvoudig gebruik. De plaats van de onderliggende handelingen (steeds België) en het daarop verschuldigde btw- bedrag zijn immers bekend op het moment van uitgifte.

Voor de kwalificatie van ꞌvoucherꞌ is het trouwens zonder belang dat, bovenop de bon, nog een bijkomend bedrag betaald zou moeten worden om toegang te verkrijgen tot de bioscoop of attractiepark. Zoals uit de definitie onder punt 2 voortvloeit, kan een voucher ook dienen als gedeeltelijke tegenprestatie om toegang te krijgen tot de bioscoop/attractiepark.

Als bij uitgifte van de voucher niet geweten is wie exact de onderliggende levering of dienst zal verrichten tegen inwisseling van de voucher, verhindert dat op zichzelf niet de kwalificatie van ꞌvoucher voor enkelvoudig gebruikꞌ.

Ook het loutere feit dat een voucher kan worden omgeruild naar een andere voucher, verhindert op zichzelf niet de kwalificatie van voucher voor enkelvoudig gebruik.

Tenslotte wordt nog opgemerkt dat niets de uitgever belet om bij de uitgifte de vermelding ꞌvoucher voor enkelvoudig gebruikꞌ aan te brengen op de voucher zelf of in de bijhorende documentatie.

In bijlage is een niet-limitatieve tabel toegevoegd met een aantal voorbeelden.

5. Wat is voucher voor meervoudig gebruik?

De ꞌvoucher voor meervoudig gebruikꞌ, ook wel gekend als multi-purpose voucher (MPV), is elke ꞌvoucherꞌ die geen 'voucher voor enkelvoudig' gebruik is.

Het gaat hier dus om een restcategorie van instrumenten die voldoen aan de algemene definitie om als voucher te worden beschouwd (zie punt 2 hierboven), maar niet aan de bijzondere voorwaarden voor vouchers voor enkelvoudig gebruik (zie punt 3 hierboven).

Het gaat dus om vouchers waarvoor het op het moment van de uitgifte of verkoop ervan nog niet duidelijk is welke btw-behandeling van toepassing zal zijn op de levering van goederen of op de dienst die wordt verricht tegen inwisseling van de voucher.

Bij de uitgifte of de verkoop van de voucher bestaat dus nog geen duidelijkheid over:

  • de plaats van de goederenlevering of de dienstverrichting die tegen inwisseling van de voucher zal worden verricht​
  • het bedrag van de btw dat verschuldigd zal zijn over de goederen of de dienst (wat betekent dat de maatstaf van heffing en het toepasselijke btw-tarief of desgevallend de toepasselijke vrijstelling niet bekend zijn).

Meestal zal deze categorie vouchers kunnen worden ingewisseld voor twee of meer handelingen die onderscheiden zijn naar aard (en dus aan een verschillende btw- regeling/btw-tarief zijn onderworpen) of die van dezelfde aard zijn maar voor btw- doeleinden in een verschillende lidstaat kunnen plaatsvinden.

Tenslotte wordt nog opgemerkt dat niets de uitgever belet om bij de uitgifte de vermelding ꞌvoucher voor meervoudig gebruikꞌ aan te brengen op de voucher zelf of in de bijhorende documentatie.

In bijlage is een niet-limitatieve tabel toegevoegd met een aantal voorbeelden.

6. Verandert er iets voor vervoersbewijzen, toegangskaartjes voor bioscopen en musea en dergelijke?

Een bijzonder aandachtspunt vormt de kwalificatie van tickets in de vorm van vervoersbewijzen, toegangskaartjes (voor musea, culturele of sportieve evenementen…) en dergelijke. De bepalingen van de voucherrichtlijn mogen immers niet leiden tot wijzigingen in de btw-behandeling van dergelijke tickets.

In België worden - zoals in de meeste andere EU-lidstaten - toegangskaartjes, vervoerbewijzen en dergelijke onder de bestaande regelgeving gezien als een (vooruit)betaling van diensten waarvan de btw opeisbaar wordt op het tijdstip van aankoop daarvan.

Dat zal onder de nieuwe regeling met betrekking tot vouchers niet anders zijn, omdat toegangskaartjes, vervoerbewijzen en dergelijke vallen onder de definitie van vouchers voor enkelvoudig gebruik en als zodanig worden belast ingevolge de verkoop daarvan. Bij elke eventuele doorverkoop van dergelijke tickets is, net als onder de bestaande regels, over die handeling btw verschuldigd.

Volg het on demand seminarie Up-to-date - Fiscaliteit, boekhouding en vennootschapsrecht (DEC 2018) met Roel VANHEMELEN

7. Wat verandert er inzake voorafbetaalde telefoonkaarten?

Het btw-stelsel zoals uiteengezet in circulaire AOIF nr. 41/2004 (nr. E.T.103.375) van 20.12.2004 blijft onverkort van toepassing op voorafbetaalde telefoonkaarten.

Ook het btw-stelsel voor handelingen verstrekt door middel van specifiek voor dat doel gecommercialiseerde telecommunicatiemiddelen zoals uiteengezet in circulaire AOIF nr. 50/2009 (nr. E.T.109.696) van 12.11.2009 blijft behouden.

8. Hoe verloopt de btw-heffing bij vouchers voor enkelvoudig gebruik?

8.1. Overdracht voucher in eigen naam

Iedere overdracht van een voucher voor enkelvoudig gebruik door een belastingplichtige die in eigen naam handelt, wordt beschouwd als de levering van goederen respectievelijk de dienst waarop de voucher betrekking heeft.

Dit betekent dat de uitgever van de voucher voor enkelvoudig gebruik en elke daaropvolgende overdrager van die voucher btw verschuldigd is over elke overdracht alsof de goederen en diensten waarop de voucher betrekking heeft respectievelijk feitelijk zouden worden geleverd of verstrekt. Het belastbare feit doet zich dus voor op het moment van de overdracht van de voucher.

Hetzelfde geldt voor distributeurs die in eigen naam de voucher voor enkelvoudig gebruik doorverkopen. Deze distributeurs zijn met betrekking tot de (door)verkoop van de voucher btw verschuldigd, alsof zij zelf de onderliggende levering van goederen of dienst hebben verricht.

8.2. Distributeur die handelt in naam en voor rekening van een ander

Indien de distributeur niet handelt in eigen naam maar wel in naam en voor rekening van een ander (bijvoorbeeld de uitgever van de voucher voor enkelvoudig gebruik) verricht die distributeur alleen een distributiedienst voor zijn opdrachtgever. Over de vergoeding voor deze distributiedienst moet de distributeur op grond van de algemene btw-regels btw afdragen. De voucher voor enkelvoudig gebruik wordt in die gevallen immers rechtstreeks overgedragen door zijn opdrachtgever aan een volgende distributeur die handelt in eigen naam of aan de consument.

8.3. Feitelijke overhandiging van goederen/feitelijke dienstverrichting tegen inwisseling van de voucher

De feitelijke overhandiging van de goederen of de feitelijke dienstverrichting tegen inwisseling van een door de betrokken leverancier of dienstverrichter als gedeeltelijke of volledige tegenprestatie aanvaarde voucher voor enkelvoudig gebruik wordt evenwel niet aan de btw onderworpen.

8.4. Leverancier/dienstverrichter is niet dezelfde persoon als de uitgever in eigen naam van de voucher

In de specifieke situatie waarin de leverancier van goederen of de dienstverrichter (die feitelijk de levering van goederen of dienst verricht), niet dezelfde persoon is als de belastingplichtige die de voucher in eigen naam heeft uitgegeven, wordt die leverancier of dienstverrichter daarvoor uitsluitend (of desgevallend gedeeltelijk) met de voucher betaald. De uitgever van die voucher daarentegen ontvangt een geldbedrag voor de verkoop van de voucher aan een distributeur of consument.

In de praktijk zal de uitgever in deze situatie een vergoeding betalen aan de belastingplichtige die de feitelijke levering van goederen of de feitelijke dienst verricht in ruil voor de voucher.

Voor deze gevallen bepaalt de richtlijn dat de belastingplichtige die de goederen levert of de diensten verricht tegen inwisseling van de voucher, geacht wordt die leveringen of diensten te hebben verricht voor de uitgever van de voucher. Het belastbare feit met betrekking tot deze handeling doet zich voor op tijdstip waarop de voor de consument verrichte onderliggende levering of dienst plaatsvindt.

Bijgevolg zal de eerstgenoemde belastingplichtige daarvoor een factuur met btw uitreiken aan de belastingplichtige die de voucher heeft uitgegeven.

9. Hoe verloopt  de btw-heffing bij vouchers voor meervoudig gebruik?

Enkel de feitelijke overhandiging van de goederen of de feitelijke verrichting van de diensten tegen inwisseling van een door de betrokken leverancier of dienstverrichter als volledige of gedeeltelijke tegenprestatie aanvaarde voucher voor meervoudig gebruik, is aan de btw onderworpen.

Iedere daaraan voorafgaande overdracht van een dergelijke voucher – bijvoorbeeld aan een distributeur of aan een consument – is daarentegen niet aan btw onderworpen.

In het geval de voucher voor meervoudig gebruik wordt overgedragen door een belastingplichtige die niet de belastingplichtige is die de onderliggende levering of dienst verricht, zijn alle vormen van dienstverrichting, zoals distributie- of promotiediensten, onderworpen aan de btw.

10. Hoe wordt de maatstaf van heffing bepaald met betrekking tot een levering van goederen of een dienst die tegen inwisseling van een voucher voor meervoudig gebruik wordt verricht?

Met betrekking tot die belastbare levering van goederen of dienst geldt als uitgangspunt dat de btw verschuldigd is over alles wat als tegenprestatie werd betaald voor de voucher aan de laatste overdrager, verminderd met het bedrag van de btw over de geleverde goederen of de verrichte diensten.

Indien de betrokken belastingplichtige evenwel niet beschikt over informatie omtrent de prijs die door de consument voor de desbetreffende voucher voor meervoudig gebruik is betaald, dan is de maatstaf van heffing de op de voucher zelf of in de bijbehorende documentatie vermelde monetaire waarde, verminderd met het bedrag van de btw over de geleverde goederen of de verrichte diensten.

Lees ook: Nieuwe fiscale maximumbedragen geschenken in natura, in speciën of in de vorm van betaalbons vanaf 1 januari 2018

11. Moet er een GKS-ticket uitgereikt worden bij de verkoop van een voucher m.b.t. restaurant- en cateringdiensten?

De belastingplichtige die gebruik moet maken van een geregistreerd kassasysteem omdat hij exploitant is van een inrichting waar maaltijden worden verbruikt of omdat hij een traiteur is die cateringdiensten verricht en de drempel van 25.000 euro heeft overschreden, moet een kasticket van een geregistreerd kassasysteem (GKS-ticket) uitreiken op het tijdstip van de voltooiing van de dienst of van de levering van de goederen.

Wanneer hij een voucher voor enkelvoudig gebruik (SPV) uitgeeft of overdraagt die inwisselbaar is voor het verbruik van maaltijden en bijhorende dranken of voor spijzen en dranken, dient hij een kasticket van het geregistreerd kassasysteem uit te reiken omdat wordt beschouwd dat de dienst of de levering van de goederen op dat moment plaatsvindt. Voor de verkoop of de overdracht van een voucher voor meervoudig gebruik (MPV) daarentegen, moet geen kasticket van het geregistreerd kassasysteem uitgereikt worden op het tijdstip van de uitgifte of de overdracht. Dit gebeurt pas op het tijdstip van gebruik van de voucher, bij de levering of de voltooiing van de dienst.

12. Wat is de btw-behandeling van niet-gebruikte vouchers die vervallen?

Wanneer vouchers door de consument niet worden ingewisseld tijdens de geldigheidsperiode, verliezen deze normaal gezien hun waarde.

12.1. Voucher voor enkelvoudig gebruik

Over de verkoop van een voucher voor enkelvoudig gebruik wordt de btw aangerekend. Als de voucher niet gebruikt werd tijdens de geldigheidsperiode zullen noch de verkoper van de voucher, noch de consument een teruggaaf kunnen krijgen van de over die voucher eerder afgedragen btw. De vergelijking kan worden gemaakt met een consument die een pak melk weggooit omdat die zuur geworden is. In zulk geval kan de btw die over de melk is afgedragen niet teruggevraagd worden.

Maar als bijvoorbeeld een uitgever een ongebruikte voucher voor enkelvoudig gebruik terugneemt en terugbetaalt aan de consument aan wie hij hem met toepassing van de btw heeft verkocht, zal de uitgever (indien voldaan aan alle voorwaarden) de teruggaaf van de btw kunnen vragen die hij heeft afgedragen aan de Schatkist. Deze situatie is vergelijkbaar met die waar een consument een product terugbrengt naar de winkel waar hij het gekocht heeft en terugbetaling bekomt.

12.2. Voucher voor meervoudig gebruik

Over de verkoop van een voucher voor meervoudig gebruik wordt geen btw aangerekend, zodat er ook geen sprake kan zijn van enige teruggaaf als zulke voucher ongebruikt blijft binnen de geldigheidsperiode.

Als een voucher voor meervoudig gebruik niet wordt gebruikt binnen de geldigheidstermijn, met als gevolg dat de onderliggende levering van goederen of dienst – waarvoor de voucher als (gedeeltelijke) tegenprestatie kan worden aanvaard – nooit heeft plaatsgevonden, blijft deze onbelast.

13. Vanaf wanneer zijn de nieuwe regels inzake vouchers van toepassing?

De Europese voucherrichtlijn zal uiterlijk op 31.12.2018 worden omgezet naar Belgisch Recht.

De nieuwe regels zullen van toepassing zijn op vouchers die na 31.12.2018 zijn uitgegeven. Met betrekking tot de vouchers die voor die datum zijn uitgegeven, blijven de oude regels van toepassing.